Ομάδα παρατήρησης
επιμέλεια: Θανάσης Παπαδημητρίου
Ο Ιανουάριος κάνει ένα δυνατό ξεκίνημα για το 2026. Θα δούμε στενές προσεγγίσεις της Σελήνης με άλλους πλανήτες, θα θαυμάσουμε την Πανσέληνο ακούγοντας ουρλιαχτά λύκων και θα δούμε τον Δία στα πιο λαμπρά του. Θα παρατηρήσουμε μια βροχή διαττόντων και ψηλά στον ουρανό θα μας στεφανώνει ένας σχηματισμός φωτεινών άστρων, το «Χειμερινό Τρίγωνο».
Η πρώτη Πανσέληνος του 2024 φτάνει στο μέγιστο της φωτεινότητας το Σάββατο 3 Ιανουαρίου. Αναζητήστε τη Σελήνη νωρίς στον ανατολικό ουρανό και θα τη δείτε σε μια πολύ ωραία σύνοδο με τον Δία και τον Πολυδεύκη. Θα σχηματίζουν ένα ωραίο τρίγωνο.
Στις 18 Ιανουαρίου θα έχουμε Νέα Σελήνη! Η Πανσέληνος του Ιανουαρίου είναι γνωστή ως «Σελήνη του Λύκου», επειδή οι λύκοι δε βρίσκουν θηράματα και ακούγονται να ουρλιάζουν λόγω της πείνας.
Οι Τεταρτίδες (Quadrantids) είναι μια βροχή μετεώρων που σημειώνεται στις 3 Ιανουαρίου. Κατά το μέγιστο της βροχής, ο ρυθμός πτώσης των μετεώρων είναι πάνω από 40 μετέωρα την ώρα και η φάση κορύφωσης διαρκεί περίπου δύο ώρες. Το σώμα το οποίο θεωρείται η πηγή των Tεταρτίδων, είναι ο αστεροειδής 2003 EH1. Το ακτινοβόλο σημείο βρίσκεται εντός των ορίων του αστερισμού του Βοώτη. Το όνομά της η βροχή το πήρε από τον απαρχαιωμένο αστερισμό Quadrans Muralis ή Τετράς, ο οποίος σήμερα ανήκει στον Βοώτη. Ωστόσο, φέτος οι Τεταρτίδες συμπίπτουν χρονικά με την Πανσέληνο, η οποία θα επισκιάσει τους περισσότερους από αυτούς.
Ο Ερμής, ο Άρης και η Αφροδίτη βρίσκονται πολύ κοντά στον Ήλιο και είναι αδύνατον να παρατηρηθούν.
Ο Δίας είναι ορατός στους Διδύμους όλη τη νύχτα από την αρχή του μήνα και παραμένει ένα εξαιρετικό βραδινό αντικείμενο μέχρι τα μέσα και τα τέλη Ιανουαρίου. Ο Δίας φτάνει σε αντίθεση στις 10 Ιανουαρίου και είναι η καλύτερη στιγμή για να τον παρατηρήσετε.
Ο Κρόνος βρίσκεται στον αστερισμό του Υδροχόου. Εύκολα ορατός στον βραδινό ουρανό, εμφανίζεται χαμηλά στη νοτιοδυτικό ουρανό μετά τη δύση του Ήλιου. Στις 23 Ιανουαρίου θα έχουμε σύνοδο του Κρόνου και της Σελήνης στον δυτικό ουρανό.
Ο μήνας τελειώνει με μια ωραία σύνοδο του Δία και της Σελήνης στις 30 Ιανουαρίου, όπου μαζί με τον Κάστορα και Πολυδεύκη θα σχηματίζουν ένα ωραίο τετράπλευρο.
Ο χειμερινός ουρανός με τα πολύ φωτεινά του αστέρια βρίσκεται αυτόν τον μήνα σε όλο του το μεγαλείο.
Ο Ωρίωνας, ο Ταύρος, οι Δίδυμοι, ο Μεγάλος Κύων και ο Ηνίοχος είναι οι κυρίαρχοι αστερισμοί. Ο α του Ωρίωνα, ο Μπετελγκέζ, ο α του Μεγάλου Κυνός, ο Σείριος και ο α του Μικρού Κυνός, ο Προκύων, σχηματίζουν το «Χειμερινό Τρίγωνο» που δεν είναι αστερισμός, αλλά ένας χαρακτηριστικός τριγωνικός σχηματισμός, ένα σχεδόν ισόπλευρο τρίγωνο, ο οποίος δεσπόζει ψηλά στο χειμερινό ουρανό.
Ο Μεγάλος και ο Μικρός Κύων, σύμφωνα με την μυθολογία, ήταν τα κυνηγόσκυλα του Ωρίωνα και το «Χειμερινό Τρίγωνο» ίσως συμβολίζει την αγάπη που έτρεφε ο Ωρίωνας στα δύο έμπιστα σκυλιά του. Παρατηρήστε τον Σείριο που έχει διπλάσια μάζα και διπλάσια διάμετρο σε σύγκριση με τον Ήλιο και εκπέμπει 20 φορές περισσότερο φως. Θα τον δούμε να λαμπυρίζει με διάφορα χρώματα, καθώς το φως του διαθλάται από τα ρεύματα αέρα στην ατμόσφαιρα της Γης, τις παγερές χειμωνιάτικες νύκτες. Με κιάλια ή με ένα μικρό τηλεσκόπιο είναι εκθαμβωτικός!
Στις 4 Ιανουαρίου η Γη θα φτάσει στο πλησιέστερο σημείο της στον Ήλιο, σε απόσταση 0,9833AU, δηλαδή 147.098.074 χλμ. Ο Ήλιος θα εμφανιστεί μεγαλύτερος στον ουρανό από οποιαδήποτε άλλη εποχή του χρόνου και η Γη θα λάβει την περισσότερη ακτινοβολία. Στην πράξη, μια διαφορά 3% στην απόσταση της Γης από τον Ήλιο είναι ελάχιστα αισθητή. Οι ετήσιες αλλαγές στον καιρό, μεταξύ του καλοκαιριού και του χειμώνα, προκαλούνται αποκλειστικά από την κλίση του άξονα της Γης και όχι από οποιαδήποτε αλλαγή στην απόστασή της από τον Ήλιο.
